Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi, Parazitoloji AD Sivas

İnsan parazitleri arasında helmintlerin önemli bir yeri vardır. Trematodlar, sestodlar ve nematodlar olmak üzere üç temel gruptan oluşan helmintler, makroskobik olarak kolayca ayırt edilirler, çünkü trematodların vücudu yaprak şeklinde tek parçadan yapılmışken, sestodlarınki baş (skoleks), boyun ve halkalardan oluşur. Her iki grup da (şistozomlar hariç) hermafrodit olduklarından erkek ve dişi ayrımı yapılamaz ve vücutları sırt-karın yönünde yassılaşmıştır. Nematodların vücutları ise silindir şeklinde tek parçadan yapılmıştır ve grup ayrı cinslere sahip. Fakat bu üç grubu histopatolojik kesitlerde tanımak belli bir bilgi birikimi ve deneyimi gerektirir. Ayrıca, helmintin kesit yapılan dokuda ne kadar süredir bulunduğu, konak dokusunun tepkisi gibi faktörler de kesitlerin tanınmasında önemli rol oynar. Bu derlemede, helmintlerin histopatolojik kesitlerdeki görünümlerine ve tanınmalarında yararlı özelliklerine değinilmiştir. Bunlar kısaca şöyledir: Trematod ve sestodların kesitlerinde vücut boşluğu görülmez, vücut yüzeyleri tegument denilen bir tabakayla örtülüdür; trematodlarda bu tabakada dikenler olabilir; sestodlarda sindirim sistemi olmadığından kesitlerde böyle bir yapı yoktur ama halkanın yanlarında boşaltım kanallarının ve ona yakın olarak da (fakat çok daha küçük çapta) sinir dalının kesitleri görülür, Taenia saginata halkasında olduğu gibi. Ayrıca, sestodlarda kalkerli cisimcikler denilen kalsiyum karbonat yapısında yapılar bulunur. Trematodların kesitinde parazitin cinsine bağlı olarak ya vücudun iki yanında birer yuvarlak veya dallanmış sindirim kanalının kesitleri vardır (birincisine örnek Dicrocoelium dendriticum, diğerine ise Fasciola hepatica'dır). Yalancı vücut boşlukları olan nematodların enine kesitleri yuvarlak olup, kesitlerin geçtiği bölgeye ve parazitin eşeyine göre bu kesitlerde görülen yapılar farklıdır. Vücutları kütikül tabakasıyla örtülü olup altında hipodermis, onun altında da boyuna kas tabakaları vardır. Hipodermis sırt, karın ve yanlarda vücut boşluğuna doğru uzanır, iç organlar ise yalancı vücut boşluğunda bulunur. Örnek olarak, Ascaris lumbricoides ve Enterobius vermicularis verilmiştir.